Творчы слоўнік: вязанне па-беларуску

Супольна з моўным праектам “Пакрысе” і майстрамі ў розных галінах творчасці ALOVAK распачынае новую рубрыку – “Творчы слоўнік”. Тут мы будзем публікаваць тэматычныя слоўнічкі прафесійных выразаў і тэрмінаў, каб творчыя людзі самых розных заняткаў маглі браць іх на ўзбраенне, ужываць у сваім маўленні ці ў допісах у сацыяльных сетках.

А пачнем мы з вязання.

Ілюстрацыі: Вікторыя, блог “Віка піша”
Прафесійныя тэрміны: Алена Нерпіна,Таццяна Гарбачова
Этнаграфічныя падказкі: Настасся Глушко

Вельмі часта ў майстроў узнікае пытанне: а як па-беларуску будзе “крючок” ці “спицы”, “лицо” ці “изнанка”? Як правільна: прадзіва, пража ці ніткі? У гэтым тэматычным слоўнічку мы сабралі самыя ўжываныя вязальніцамі словы з нашымі моўнымі рэкамендацыямі, заснаванымі на слоўніках і жывым маўленні майстрыц. Калі ў вас ёсць свае прапановы і досвед у вязанні, дадавайце іх у каментарах.

Інструменты і матэрыялы для вязання

Шыдэ?лак – крючок
Пруткі? – спицы
Іго?лка – игла
Клубо?к – клубок
Та?лька (маток) – моток ниток
Бабі?на – бобина
Лічы?льнік шэ?рагаў – счетчик рядов
Маркіро?вачнае ко?лца – маркировочное кольцо
Сантыметро?вая сту?жка – сантиметровая лента

Ніткі

Ні?ткі – нитки, пряжа
Склад ні?так – состав ниток, пряжи
Пра?дзіва – прядиво, материал для прядения
Кашмі?равыя (кашмі?р) – кашемировые (кашемир)
Махе?равыя (махе?р) – мохеровые (мохер)
Баваўня?ныя (баво?ўна) – хлопковые, хлопчатобумажные (хлопок)
Ваўня?ныя (во?ўна) – шерстяные (шерсть)
Паўваўня?ныя (паўво?ўна) – полушерстяные (полушерсть)
Су?месевыя – смесовые
Акры?лавыя – акриловые
Вярблю?джыя – верблюжьи
Мерыно?савыя – мериносовые
Аве?чыя – овечьи

Асноўныя тэрміны вязання

Во?чка – петля
На?кід – накид
Шэ?раг – ряд
Дуга? во?чка – дуга петли
Дапамо?жная ні?тка – вспомогательная нить
Дапамо?жны пруто?к – вспомогательная спица
Набра?ць 1 во?чка, 2, 3, 4 во?чкі, 5 і г.д. во?чак – набрать 1 петлю, 2, 3, 4 петли, 5 и т.д. петель
Закры?ць во?чкі – закрыть петли
Засу?нуць ні?тку – заправить нить
Замыка?ць у ко?ла – замыкать в круг
Ко?лавае вяза?нне – круговое вязание
Аднабако?вае/двухбако?вае вяза?нне – одностороннее/двустороннее вязание
Во?чкавы слупо?к – петельный столбик
Во?чка падрэ?зу – петля подреза
Шчы?льнасць вяза?ння – плотность вязания
Папяро?чнае вяза?нне – поперечное вязание
Паваро?тны шэ?раг – поворотный ряд
Пра?вая/ле?вая пало?ва пе?рада – правая/левая полочки переда
Абвя?зка гарлаві?ны – обвязка горловины
Пла?нка – планка
Даба?ўка – прибавка
Адба?ўка – убавка
Рапо?рт – раппорт
Гу?мка – резинка
Ро?ўны / зубча?сты край – ровный / зубчатый край
Таўшчы?ня ні?ткі – толщина нити
Вяза?ць у пяць ніто?ў / у два ніты? – вязать в пять ниток / в две нитки
Узо?р – схема узора, образец
Скаро?чаны шэ?раг – укороченный ряд
Цэ?льнавя?заныя вы?рабы – цельновязанное изделие

 

Вязанне пруткамі

Пруткі? (шкарпэ?тачныя, ко?лавыя, разды?мныя) – спицы (носочные, круговые, разъемные)
Во?нкавае во?чка – лицевая петля
Вы?варатнае во?чка – изнаночная петля
Беражко?вае во?чка – кромочная петля
Скрыжава?нае во?чка – скрещенная петля
Во?нкавая / вы?варатная ро?ўнядзь – лицевая / изнаночная гладь
Во?чка пабе?гла – петля поехала
Пярэ?дняя / за?дняя сце?нка во?чка – передняя/задняя стенка петли
Праця?жка – протяжка
Мярэ?жысты ўзо?р прутка?мі – ажурный узор спицами
Рэлье?фны ўзо?р прутка?мі – рельефный узор спицами
Жака?рдавы ўзо?р прутка?мі – жаккардовый узор спицами
Ху?стачнае вяза?нне – платочная вязка
Панчо?шнае вяза?нне – чулочное вязание
Жгуты?, ко?сы, ро?мбы, пе?рлінкі, мала?нкі, ша?шачкі, ле?свічкі, шы?шачкі, лі?сцікі, блы?танка – папулярныя ўзоры 

Вязанне шыдэлкам

Паве?транае во?чка – воздушная петля
Ко?лца амігуру?мі – кольцо амигуруми
Во?чка пад’ёму – петля подъема
Слупо?к – столбик
Паўслупо?к – полустолбик
Злуча?льны слупо?к – соединительный столбик
Слупо?к з на?кідам / без на?кіду – столбик с накидом/без накида
Ланцужо?к – цепочка
Хва?лі, луска?, ша?хматка, гусі?ныя ла?пкі, бухма?тыя слупкі?, фесто?ны  

Папулярныя віды вязаных вырабаў

Камізэ?лька – жилет
Кардыга?н – кардиган
Швэ?дар – свитер
Пуло?вер – пуловер
Ко?фта – кофта
Жаке?т – жакет
Ху?стка – платок
Снуд – снуд
Шаль (м.р.) – шаль (ж.р.)
Ша?лік – шарф
Ша?пка – шапка
Шкарпэ?ткі – носки
Ге?тры – гетры
Сурвэ?тка – салфетка
Дыва?н / дывано?к – ковёр/коврик
Ко?шык – корзинка
Ца?цка – игрушка

Часткі вязанага адзення

Каўне?р – воротник
Гарлаві?на – горловина
Лі?нія рэгла?ну – регланная линия
Про?йма – пройма
Рукаво?, рука?ў – рукав
Спі?нка – спинка
Пе?рад – перед
Кішэ?ня – карман
Ге?стка – кокетка
Манжэ?та (ж.р.) – манжет (м.р.)
Ака?т рукава? – окат рукава
Халя?ва шкарпэ?ткі – паголёнок носка
Пя?тка / мысо?к / клін ступака? – пятка / мысок / клин стопы

Меркі

Глыбіня? ша?пкі – глубина шапки
Даўжыня? спі?нкі, рукі?, рукава?, ступака? – длина спины, руки, рукава, ступни
Ахо?п та?ліі, грудзе?й, сцёгнаў – обхват талии, груди, бёдер
Ахо?п галавы?, шы?і, прыдало?ння – обхват головы, шеи, запястья
Ахо?п лы?ткі, шчы?калаткі, пад’ёму – обхват икры, лодыжки, подъёма
Шырыня? спі?ны, пе?раду – ширина спины / переда

Калі нейкія важныя тэрміны мы абмінулі сваёй увагай, пішыце іх у каментарах – мы знойдзем беларускія адпаведнікі і дадамо ў артыкул.

(с) ALOVAK